Oturum Aç

 Romatoid Artrit

​​

Romatoid artrit veya Türkçede sıkça 'iltihabi eklem romatizması' denilen hastalık, genetik yani irsi bir hastalıktır. İrsi demek, illaki tüm aile fertlerinde görülür anlamına gelmez. Bu genler sadece kişide hastalığa karşı bir yatkınlık kazandırır. Yatkın olan kişilerde ise tetikleyici bir dış etken gerekmektedir. Bu dış eken halen daha net olarak tespit edilmemiştir ancak stres, mikrop, travma, sigara, hormonlar ve bazı diğer sebeplerin olabileceği tahmin edilmektedir.

Romatoid artrit nasıl bir hastalıktır?

Romatoid artrit vücudun savunma sistemi ile ilgili bir hastalıktır. Bu hastalıkta bireyin vücudu kendi dokusunu yabancı görmekte ve onunla savaşmak için iltihap üretmektedir.

Romatoid artrit hangi eklemleri sever?

Romatoid artrit, eklemleri özellikle el, ayak parmak eklemleri ve el bileklerini seven bir romatizmadır. Dizler, dirsekler, omuzlar, çene kemiği ve bazen diğer eklemlerde de tutulmalar görülebilir. Tutulmalar genellikle çift taraflıdır.

Eklem tutulması ne demektir?

Tutulma dediğimiz olay ise bu bahsettiğimiz eklemlerde iltihap birikmesidir. İltihaplar mikrobik değildir. İltihap bir sıvıdır ve içinde birçok ağrı oluşturan, ekleme ve komşu dokularına hasar veren, yapılarını bozan ve en sonunda şekil bozukluğuna yol açan maddelerin birikmesidir.

Hastalık kendini nasıl gösterir?

Hastalık kendini eklemlerde ağrı, şişlik, ısı artışı, tutukluk ve eklemlerde hareket kısıtlılığı ile göstermektedir. Hastalar, genelde sabahları ellerini tam kapatamama ve bir şey tutamadıklarını beyan ederler. Yorgunluk, halsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybı da görülebilir.

Romatoid artritte sadece eklemler mı tutulur?

Maalesef romatoid artrit sadece eklemleri sevmez, kalp, böbrek, akciğer, deri, göz, dolaşım sistemi, kemik iliği gibi diğer organları da sever. Bu nedenle bu hastalığa sistemik hastalık denir.

Romatoid artrit kimlerde ve hangi yaşlarda görülür?

Romatoid artrit çocuklarda ve erişkinde yani her yaşta ve her ırkta görülebilir. Kadınlarda bu hastalık erkeklerden 2-3 kat daha fazla görülür ve romatoid artritli olan hastaların birinci derece akrabalarında hastalık gelişme riski 2-3 kat artmaktadır.

Hastalığın teşhisi nasıl konulur?

Teşhis, doktor tarafından detaylı bir hastalık sorgulaması, detaylı bir kas iskelet sistemi muayenesi, kan tahlilleri, radyografi ve gerekirse eklem ultrasonografisi veya ilaçlı magnetik rezonans görüntüleme (EMAR) yöntemleri ile konulmaktadır.

Kan tahlili ve grafide ne görülür?

Kan tahlilleri hem teşhisi doğrulamak ve hem tedavinin değerlendirilmesi için kullanılır. Sedimantasyon, CRP en çok bakılan iltihap belirteçleridir. Karaciğer ve böbreklerin işlevselliğine dair tahlil istenir. Şayet eklemlerde bozulma başlamışsa, röntgende görülebilir. Röntgen normal ise ve şüphe devam ederse, eklemden ultransongrafi ve ilaçlı EMAR çekilebilir

Romatoid artritin tedavi hedefi nedir?

Ağrıyı azaltmak, iltihabı baskılamak, eklem hasarını yavaşlatmak ve durdurmak, bedensel ve ruhsal işlevliği iyileştirmek, günlük kişisel bakım işlevlerini iyileştirmek, ev ve mesleki işlerde verimi artırmak ve hayat kalitesini yükselmektir.

Romatoid artritin tedavisi var mıdır?

Bu hastalığın tedavisi çok önemlidir. Erken ve doğru tedavi ile hem eklemlerdeki iltihaplar düzelir ve hem hastalığın diğer organlara zarar verilmesi önlenir.

Romatoid artrit tedavi 3 ayrı bölümden oluşmaktadır. İlaç tedavisi, ilaç dışı tedavi ve cerrahi tedavi.

İlaç tedavisi çok başarılıdır. Daha önce kullandığımız metotreksat, leflunamid, sulfasalazin ve hidorksiklorokine ek olarak özellikle son 20 yılda tedavide farklı yeni kuşak ilaçlar da bulunmuştur. Tabii ki hastalık her hastada aynı seyretmediği gibi tedaviler de her hastada farklı olabilir. İlaçlar tamamıyla hastanın mevcut durumuna göre doktor tarafından hastayla paylaşılarak seçilir. İlaçların olabilecek yan etkilerini kontrol etmek, etkinliğini değerlendirmek için hastaların 1-3 ayda bir kontrolleri gerekmektedir.    

İlaç dışı tedavilerin başında eğitim gelmektedir. Bazen hastalar internet üzerinden yanlış bilgiler edinirler strese girerler. En doğru bilgilendirme hekim tarafından yapılır. Hastalığın nedeni, seyri, oluşturabilecek yan hastalıkları, ilaçlar, ilaçların yan etkileri, günlük yaşam aktivitede dikkat edilmesi gerekenler, koruma, beslenme, baş etme ve diğer bilgilerin paylaşılması hem hastaya ve hem hasta yakınları için gerekmektedir. Diğer önemli ilaç dışı tedaviler ise egzersizdir; aerobik, germe, kuvvetlendirme egzersizleri.  Fizik tedavi uygulamaları örneğin sıcak, soğuk, elektrik akımları v.s. Günlük işleri kolaylaştırıcı yardımcı cihazlar, psikolojik destek, stressiz yaşam, davranış tedavileri ise ilaç dışı tedavi yöntemlerinden birkaç örnektir.

Cerrahi tedavi ise hastalığın ileri döneminde, deformiteleri düzeltmek ve işlevsellik kazandırmak amacıyla yapılan cerrahilerdir. Cerrahiler, basit cerrahilerden (sinir ve tendonları serbestleştirmek),  büyük ve komplike cerrahilere kadar (eklem protezleri) değişmektedir

​ 

Hastanın uygulaması gereken hususlar nedir?

  1. Stres ve sıkıntıdan uzak yaşamak
  2. Bir uzman hekimin takibine girmek
  3. İlaçları düzenli kullanmak, kontrollere düzenli gitmek
  4. Günde en az 8 saat uyumak
  5. Egzersiz yapmak, egzersiz ve istirahatı dengede tutmak
  6. Eklemleri korumak
  7. Gerektiğinde işleri kolaylaştıran yardımcı cihazları kullanmak
  8. Sağlıklı beslenmek. Mümkün mertebe Akdeniz mutfağı usulü beslenmek
  9. En iyi diyet hububat, meyve, yeşillik, yeteri kadar et çeşitleri ve az miktarda yağdır
  10. Doymuş yağ asitleri az ve özellikle balık yağı gibi doymamış yağ asitleri fazla tüketmek
  11. Omega 3 tüketmek



Tüm okuyuculara teşekkür eder sağlık dolu stresten uzak bir yaşam dileğiyle

Doç. Dr. Aylin Rezvani ​


Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon