Oturum Aç

 Skolyoz

Skolyoz Nedir?

Skolyoz, omurganın karşıdan bakıldığında sağa veya sola doğru 10 dereceden fazla olan eğriliğidir. Bu omurga eğriliği sadece bulunduğu yerde değil omurganın tamamında telafi edici dönme hareketleri, komşu omurga bölgelerinde telafi edici küçük eğrilikler gibi yapısal değişikliklere neden olur.

Omurgadaki bu eğrilik bazen kişinin kendisi veya başkaları tarafından fark edilebilirken, bazen de dışarıdan fark edilmesi mümkün olmaksızın skolyoz olabilmektedir. Toplumda %3 oranında görülmekle birlikte skolyozluların sadece %10'unda tedavi gerekmektedir. Erkek ve kadın etkilenimi eşit olup kadınlarda erkeklerden 10 kat daha fazla ilerleme göstermektedir.


Skolyozun Belirtileri

Skolyoz, erken teşhis edilmezse erişkin çağda ciddi problemlere neden olabilmektedir. Hastalık erken belirlenip, takibe alınarak uygun tedaviler verildiğinde tedavi başarısı yüksektir. Ancak zamanında teşhis edilemeyen omurga eğrilikleri ilerlemişse, erişkin yaşlarda ciddi omurga, iç organ, kalp ve akciğer problemlerine yol açmaktadır.

 

Aşağıdaki bulgular skolyoz varlığına işaret edebilir:

* Kalçalar ve omuz seviyesinde bir tarafta diğerine göre düşüklük
* Bir kolun diğer koldan daha aşağıda durması
* Kız çocuklarda etek katlantılarının bir tarafta yukarı toplanması. 
* Göğüs kafesinde asimetri ve bir kürek kemiğinde tümsek gözlenmesi.

 

Bu bulgulardan hareketle tanı konulabileceği gibi okul taramaları ve başka nedenlerle çekilen radyografilerde rastlantısal olarak da saptanabilir.

Skolyoz'da Tanı

 

Skolyoz tanısı ayakta uzun kasete çekilen ve tüm omurgayı içine alan skolyoz grafisinde yapılan açı ölçümleri ile konulmaktadır. Genellikle ek bir problem olmadığı sürece MR görüntüleme gerekmez. Skolyoz grafisinde omurlar arasındaki açılanma tespit edilerek skolyozun varlığı ve varsa derecesi belirlenir. Bu açılanmaya Cobb açısı denilmektedir ve skolyozun ne şekilde tedavi edileceği ile ilerleyip ilerlemediğinin kontrolü bu açıya dayanarak yapılır.

 

Skolyozun ilerleyip ilerlemeyeceği; kişinin kemik gelişimini tamamlayıp tamamlamamasına, skolyozun hangi nedenle oluştuğuna ve başlangıçta tespit edilen Cobb açısına bağlıdır. Hangi skolyozun ilerleyeceği kesin olarak bilinemese de şu faktörler skolyozun ilerleyeceğini gösterir:

  • Skolyoz tespit edildiğinde 12 yaşından küçük olmak
  • Kız cinsiyet
  • Skolyozun ilk adet öncesi tespit edilmesi
  • Cobb açısının 20 dereceden fazla olması
  • Sırt eğriliği ön planda olan eğrilikler ve omurgada iki bölgede eğrilik olması
  • Kalça radyografisinde kemik gelişiminin tamamlanmaması.

 

Skolyoz Tipleri

Skolyoz başlama yaşına göre üçe ayrılmaktadır:

 

  1. İnfantil: 0-3 yaş
  2. Juvenil: 4-9 yaş
  3. Adölesan: ≥10 yaş

 

Ayrıca infantil ve juvenil skolyoza erken başlangıçlı skolyoz ve adölesan skolyoza geç başlangıçlı skolyoz denilmektedir.

 

Ayrıca oluşma mekanizamalarında göre skolyoz üçe ayrılır

 

  1. İdiyopatik skolyoz: Altta yatan nedenin belirlenemediği skolyoz tipi.
  2. Nöromuskuler skolyoz: Bacak boyu farkı, duruş bozukluğuna bağlı, sinir hasarı ile giden doğumsal ve kalıtımsal hastalıklar, kas hasarı ve güçsüzlüğü ile giden doğumsal ve kalıtımsal hastalıklar, travma, tümörler, raşitizm, omurgada geçirilmiş enfeksiyonlar bu tip skolyoza neden olabilir.
  3. Sendromik skolyoz: Çeşitli genetik ve metabolik sendromlara eşlik eden skolyoz.

 


Skolyoz Tedavi Yöntemleri

Tedavide ana amaç kemik gelişimi tamamlandığında <40 derece Cobb açısı sağlamaktır. Çalışmalar 40 derecenin altındaki eğriliklerin erişkin dönemde ilerlemediğini göstermektedir.

 

Tedavi seçenekleri gözlem, korseleme ve cerrahidir. Tanı konulup tedavi başlanması ne kadar erken olursa başarı şansı o kadar yüksektir. Tedavinin her döneminde omurga kaslarını güçlendirici ve esnetici egzersizler gerek fizyoterapist eşliğinde hastane ortamında gerekse ev veya spor salonu ortamında hasta tarafından uygulanmalıdır. Yüzme, pilates tarzı omurga etrafındaki kasları kuvvetlendirici sporlar önerilmektedir.


Gözlem: 20 derecenin altında ve iskelet gelişimi tamamlanmaya yakın hastalarda sadece gözlem ve 3-6 ay aralıklarla kontrol yeterlidir.

Korse: Korsenin amacı eğimin artışının engellenmeye çalışılmasıdır. Korse özellikle eğimin 20 derece üzerinde skolyozu olan ve büyümenin devam ettiği çocuklarda etkilidir. Korsenin iskelet gelişimi tamamlanan bireylerde ve 20 derecenin altında veya 50 derece üzerinde eğriliği olanlarda kullanımına gerek yoktur.

Cerrahi: Eğim 50 derece üzerinde ve çocuk hala büyüyorsa cerrahi kaçınılmazdır. Kemik gelişimi tamamlanmış olsa bile 50 derece üzeri eğrilikler her yıl 1 derece büyür. 70 derece üzerindeki eğrilikler akciğerlere bası yaparak solunum sıkıntısına sebep olabilir.  Bu nedenlerle ileride gelişebilecek problemleri önlemek ve görüntü açısından cerrahi seçeneği iyi değerlendirilmelidir. Cobb açısı arttıkça cerrahi sonucu oluşabilecek komplikasyon riski arttığından doktor tarafından uygun görüldüğünde cerrahi mümkün olduğunca ertelenmemelidir.


Adölesan İdopatik Skolyoz'da Tedavi

Bu skolyoz çeşidinde takip ve tedavi kemik gelişimi ve beklenen erişkin boya ulaşma derecesine göre yapılmaktadır. Kemik gelişimi doktorunuz tarafından çeşitli yöntemler ile belirlenebilmektedir ve sonuçlara göre şunlar uygulanmaktadır

Kemik gelişimine dair herhangi bir bulgusu olmayanlarda:

Cobb açısı

• <15°: 6-12 ay aralarla takip

• 15 °-20 °   günlük fizyoterapi ve evde devam eden fizyoterapist gözetiminde egzersizler (en az 3 ay), sonrasında 2 haftada 1 fizyoterapist gözetiminde egzersiz.

• 20 °-25 ° günlük fizyoterapi, mümkünse yoğunlaştırılmış fizyoterapi programları (4-6 saatlik günlük çalışmanın yapıldığı 3-5 haftalık programlar)

•>25 ° günlük fizyoterapi, yoğunlaştırılmış fizyoterapi, korseleme (12-16 saat)

 

Kemik gelişiminin ilk bulgularının görüldüğü bireylerde:

Bu bireylerde kemik gelişimini de hesaba katan ilerleme faktörü hesaplanır.

İlerleme faktörü

•<%40 3 aylık sürelerle takip

•%40 günlük fizyoterapi

•%50 günlük fizyoterapi +mümkünse yoğunlaştırılmış skolyoz programı

•%60 günlük fizyoterapi +mümkünse yoğunlaştırılmış skolyoz programı +yarı zamanlı korse (16-23 saat)

•%80 günlük fizyoterapi +mümkünse yoğunlaştırılmış skolyoz programı +tam zamanlı korse (24 saat)

 

Beklenen boyunun %98'ine ulaşanlarda:

Cobb açısı

•<20 ise 6-12 aylık aralarla takip

•20-25 ise günlük fizyoterapi,

•>25 ise günlük fizyoterapi ve yoğunlaştırılmış skolyoz rehabilitasyon uygulamaları

•>35 ise günlük fizyoterapi ve yoğunlaştırılmış skolyoz rehabilitasyon uygulamaları ve daha önce korseleme başlandıysa 16 saat korse

 

Beklenen erişkin boyun %99.5'ine ulaşanlarda:

Cobb B açısı

•>25 günlük fizyoterapi

•>30 günlük fizyoterapi ve yoğunlaştırılmış skolyoz programları


Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon